Scriptie

Tijdens mijn opleiding Communicatie wilde ik zo veel mogelijk verbanden leggen met het onderwijs. Misschien wil ik nog wel iets met mijn communicatiediploma gaan doen, maar zelfs dan zie ik daarvoor mogelijkheden in het onderwijs. Toen ik mijn scriptie moest schrijven heb ik dan ook verschillende stichtingen in de buurt aangeschreven en daaruit kreeg ik een reactie van een school met een probleemstelling over cultuureducatie. Vanwege het cultuur-gedeelte was het te koppelen aan mijn opleiding Communicatie en omdat het over het onderwijs gaat kon ik het koppelen aan de Pabo. 

Hieronder staan de probleemstelling, de conclusie en het advies van mijn onderzoek. Het onderzoek is in eerste instantie officieel uitgevoerd voor Communicatie, ik schreef het in mijn tweede studiejaar aan de Pabo. Het heeft mij persoonlijk in ieder geval inzichten gegeven in hoe ik vind dat het onderwijs vormgegeven moet worden: beter één ding (of in zijn algemeen over het onderwijs: een paar dingen) heel goed uitvoeren, dan van alles maar wat kleine stukjes en beetjes. 

Hierbij gaat het in mijn visie om talentontwikkeling. En dan niet alleen het talent van de leerling maar in dit geval vooral ook het talent van de leerkracht. Elke leerkracht is ergens beter in, heeft ergens meer affiniteit mee. En in een divers leerkrachtenteam denk ik dat een leerling niet snel iets te kort komt, zolang je de behoeften van je leerlingen daarbij in het vizier houdt. 

Probleemstelling

Op basisschool is er nog geen doorgaande leerlijn voor cultuureducatie. De activiteiten die in het kader van cultuureducatie gedaan worden staan meestal op zichzelf en maken geen deel uit van een groter geheel met een overstijgend doel. Volgens de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur (2006) biedt een dergelijk aanbod te weinig kansen voor het ontwikkelen van het creatieve talent en de kennis op het gebied van kunst, cultureel erfgoed en media. 

In het kader van een pilot tussen Basisschool Koolhoven en Factorium, is er begonnen aan het opstellen van een achtjarig plan waarin de leerlingen van de basisschool in 8 jaar een zo breed mogelijk aanbod van cultuureducatie aangeboden krijgen. Basisschool Koolhoven wil het eigen netwerk uitbreiden en een samenwerking creëren met meerdere instellingen om zo een op maat gesneden plan te ontwikkelen. Daarvoor moet er rekening gehouden worden met verschillende omstandigheden als het budget van de school, de subsidies van de overheid, de mogelijkheden van leerkrachten en dergelijke. Om hier vorm aan te kunnen geven wordt in het onderzoek onderzocht wat de ideale situatie voor cultuureducatie binnen het onderwijs is zodat hier naartoe gewerkt kan worden in het creëren van een doorgaande leerlijn. 

Conclusie en advies

Leerkrachten willen qua onderwijs altijd meer en beter. Echter willen ze niet hun klas uit om hun specialisatie in een andere groep te gebruiken terwijl de leerkracht van die klas in de ene groep een les geeft waarin hij gespecialiseerd is. Dat komt niet overeen met het gegeven dat ze in hun onderwijs ‘altijd meer en beter’ willen. 

Uit het onderzoek wordt duidelijk dat cultuureducatie het best geïntegreerd in de andere vakken, aangeboden kan worden. Het is verbazingwekkend om te zien dat er voorstanders zijn van vakkengesplitst onderwijs terwijl er zo veel voordelen ten opzichte van geïntegreerde cultuureducatie te vinden zijn en uit de praktijk blijkt dat leerkrachten zelf cultuureducatie ook niet als apart vak op het rooster zien. 

Een doorgaande leerlijn ontstaat niet in één schooljaar, laat staan tijdens één onderzoek. Er zijn vele variabelen die ervoor zorgen dat een doorgaande leerlijn op geen twee scholen exact gelijk is. Daarbij kan gedacht worden aan de leerkrachten, de algemene visie van de school, de visie van de school voor wat betreft cultuureducatie, de leerlingen, de schoolomgeving enzovoorts. 

Een doorgaande leerlijn kan ook niet voor alle disciplines, schoolbreed, in één keer worden ingezet. Eerst moet er worden gewerkt aan de motivatie van de leerkrachten en aan hun kennis en vaardigheden. Daarna kunnen stap voor stap de disciplines van cultuureducatie geïmplementeerd worden. 

Er is ook onderzocht of de disciplines van cultuureducatie beter enkele schooljaren intensief ingezet moet worden, of dat het beter is dat alle disciplines elk jaar weer terugkomen. Gezien de kans voor leerkrachten om zich te specialiseren wanneer zij zich maar met enkele disciplines bezig hoeven te houden, is het opmerkelijk dat uit onderzoek blijkt dat het aanbieden van elke discipline in elk schooljaar de voorkeur heeft bij leerkrachten en professionals. 

Een manier om de leerlingen gedurende 8 schooljaren toch een zo breed mogelijk aanbod van cultuureducatie te bieden is dus om met kleine stappen te beginnen. OBS Koolhoven kan dit zelf stimuleren door schoolbrede projecten aan te bieden (bijvoorbeeld met themaweken). Door deze een thema te geven worden alle leerkrachten aangespoord om creatief te zijn in het laten aansluiten van de disciplines op het thema. Dit kan dan een opstapje zijn naar het integreren van cultuureducatie in de lessen aangezien het vakoverstijgende onderwijs belangrijk gevonden wordt om nieuwe kennis en vaardigheden te laten verankeren. 

Wanneer per discipline wordt gewerkt aan een doorgaande leerlijn, door hier extra aandacht aan te besteden tijdens projectweken, leerkrachten eventueel te scholen en de discipline te verwerken in reguliere lessen, wordt de kans dat de activiteiten en integraties die hieruit komen van voldoende kwaliteit zijn aanzienlijk groter. Dit heeft meer waarde dan wanneer er van elke discipline af en toe iets aan bod komt. 

Om de kwaliteit hoog te houden is het belangrijk dat er regelmatig gereflecteerd wordt en dat daarbij de kerndoelen niet uit het oog verloren worden. De kerndoelen geven een handreiking van de einddoelen met daarbij passende tussendoelen, waarmee in de gaten kan worden gehouden of men op schema loopt. Reflecteren is het meest effectief als dit in kleine groepen gebeurt. Zorg dat iedereen zich betrokken voelt door bijvoorbeeld te reflecteren per parallel. Terugkoppeling naar de werkgroep zorgt er dan voor dat er de mogelijkheid is om aanpassingen te maken die de ontwikkeling van de doorgaande leerlijn stimuleren. Om deze losstaande trajecten te verbinden – en zodoende een doorgaande leerlijn kans te geven zich te ontwikkelen – zal er enkele keren per schooljaar teruggekoppeld moeten worden naar het gehele team. Het is belangrijk dat iedereen weet wat er schoolbreed gaande is om de betrokkenheid jegens de doorgaande leerlijn onder leerkrachten hoog te houden.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Bedankt voor je reactie!